Yeni valimiz Kuyucuk'u ziyaret etti

Kuyucuk Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi'nin 21 Ağustos 2009 tarihinde sonbahar halkalama çalışmalarının başlamasının hemen ardından Kars'ın yeni valisi Sayın Ahmet Kara Kuyucuk Gölü'nü ve istasyonumuzu ziyaret etti. Gölde teleskopla kuş gözleyen vali, alanda yapılan halkalama çalışmalarıyla ilgili Gazi Üniversitesi Biyoloji Bölümü öğrencisi ve bu yıl KuzeyDoğa Derneği gönüllüsü olan Güler Bozok'tan bilgi aldı. Yapılan çalışmalardan oldukça etkilenen sayın valimiz çalışmalarımıza tam destek vereceğini söyleyerek, KuzeyDoğa Derneği Bilim Koordinatörü Emrah Çoban'dan alan, yapılan çalışmalar ve tarihçesiyle ilgili makamında bir brifing istedi. Tıpkı eski valimiz Mehmet Ufuk Erden gibi, yeni valimiz Ahmet Kara'nın Türkiye'nin 13., Doğu Anadolu'nun ilk RAMSAR alanı Kuyucuk Gölü'ne sahip çıkması ve bize verdiği destek sözü ekibimizi ve tüm doğasveverleri sevindirdi.

Kuşlar halkalanmaya başladı

Kuyucuk Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi 2009 yılı sonbahar kuş halkalama dönemini açtı. 21 Ağustos 2009 Cuma günü başlayan halkalama çalışmaları sonucunda 10 gün içinde 700'den fazla kuş halkalandı. Bu seneki çalışmalar Çek Cumhuriyeti'nden gelen gönüllü uzman halkacılarımız Libor Praus ve Jindrich Sedlacek liderliğinde, KuzeyDoğa Derneği saha biyoloğu Yakup Şaşmaz'ın denetiminde ve gönüllülerimiz Remzi Cevher, İlknur Çelebi, Yiğit Ozan Çolak ve Güler Bozok'un katkılarıyla başladı.

Ekip Kuyucuk gölü etrafına kurduğu sis ağları ile 24 saat kuşları yakalamakta, ağları saat başı kontrol etmekte, yakalanan kuşları istasyona getirmekte, kuşların halkalamakta, gerekli ölçümleri kaydedip kuşları geri salmakta ve istasyondaki diğer günlük yemek ve temizlik işlerini yapmaktadırlar. Ortalama günde 70-80 kuşun halkalandığı istasyonda akşam ve sabah saatleri oldukça yoğun geçmektedir. Halkalama başladığından beri sığırcık ve kırlangıç baskınları olduğundan ekip sabah ve akşam saatlerinde yoğun çalışmaktadır. Geceleri de ağların kontrol edildiği Kuyucuk Gölü'nde sıcaklık Ağustos ayı olmasına rağmen 1 dereceye kadar düşebilmektedir. Göl kenarındaki küçük kulübe ve kurulan çadırda kalan ekip gece kontrolleri ve halkalama için vardiya sistemi uygulamakta, bir kısım uyurken, diğer bir kısım ekip ağları kontorl edip, kuşları toplamaktadırlar.

Ekim ortasına kadar sürmesi planlanan halkalama çalışmalarında geçen sene halkalanan 1800 kuştan daha fazlasının halkalanması ümit edilmektedir. Geçen sene istasyonumuzda halkalanan bir çıkrıkçın ördeği Kazakistan'da bir Fransız avcı tarafından vurulmuş ve istasyounumuzn ilk geri bildirimini vermişti. Bu sene Kuyucuk istasyonu tamamen Çek ve İngiliz halkacılar tarafından yürütülecek olup ve Türkiye'nin çeşitli üniversitelerinden gelecek olan onlarca gönüllü öğrenci ise bu çalışmalara destek vereceklerdir.

EDEN Tanıtım Filmi Kuyucuk'ta çekildi

2009 yılında Avrupa Komisyonu tarafından Avrupa'nın Seçkin Turizm Cenneti (EDEN) seçilen Kuyucuk Gölü'nde 12-14 Ağustos tarihleri arasında EDEN tanıtım filmleri çekildi. Avrupa Komisyonu tarafından yıl boyunca Kuyucuk Gölü bu filmle tanıtılacak. Almanya'dan iki, Türkiye'den gelen bir kişilik ekip iki gün boyunca Kuyucuk Gölü, Kuyucuk Köyü ve çevresinde çekimler yaptı, yöre halkıyla ve turistlerle röportajlar yaptı. Ekip Kuyucuk Gölü'nde kuş gözleyen, at binen, yürüyüş yapan, köy ziyareti gerçekleştiren turistlerin yanında ot biçen, harman kaldıran, köyde yaşayan ve gelen turistleri ağırlayan köylüleri de çekti. Gölde bulunan kuşlar, eski bir kilise olan köydeki cami ve geçen yıl KuzeyDoğa Derneği ve Kars Valiliği girişimiyle açılan Kuyucuk Konukevi'de filmlerde bol bol yer aldı. Köyde gün batımı, kaz güden kız çocukları, köyde yürütülen köy faaliyetleri ve Mustafa Amca ve eşi Leman teyzenin konukseverliği film karelerini doldurdu.

Bu çekimler sonucu ortaya çıkacak 1, 3 ve 20 dakikalık filmler Avrupa Komisyonu tarafından EDEN seçilen alanların tanıtımı için televizyonlarda, basında ve internet yayınlarında kullanılacak. 1 dakikalık spot film yıl boyunca Avrupa Komisyonu'nun web sitesinde yayınlanırken diğer filmler de basın yoluyla Avrupa çapında dağıtalacak. Filmin ilk gösterimleri ise 7-9 Ekim 2009 tarihinde Brüksel'de yapılacak olan ve dernek başkanımız Dr. Çağan Şekercioğlu ve Kars Valimiz Sayın Ahmet Kara'nın ülkemizi temsil edeceği Avrupa Turizm Fuarında gösterilecek.

Birleşmiş Milletler ve Dünya Turizm Örgütü turizm uzmanları Kuyucuk'taydı

Kars'ta Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve Dünya Turizm Örgütü tarafından yürütülen Doğu Anadolu'da Kültür Turizminin Geliştirilmesi kapsamında turizm uzmanları Türkiye'nin 13., Doğu Anadolu'nun ise ilk ve tek RAMSAR alanı Kuyucuk Gölünü ve Kuyucuk köyünü ziyaret ettiler. Kanada, İspanya, İngiltere ve İstanbul'dan gelen turizm uzmanları alanın doğa turizmi için potansiyelini yerinde görmek ve bu alana yapılacak turizm ürünleri hakkında bilgi sahibi olmak için alanı gezdiler. Önce Kuyucuk Gölü'nde KuzeyDoğa Derneği projeler koordinatörü Önder Cırık'tan göl, göldeki kuş çeşitliliği, gölde yapılan koruma ve tanıtım çalışmaları ve alanın RAMSAR statüsü ile ilgili bilgiler aldıktan sonra göl kıyısına kadar yürüyüp sazlıklar arasındaki sakarmeke yuvalarına baktılar.

Daha sonra köye geçen grup önce Kuyucuk konukevi ve kapasitesi hakkında bildi aldıktan sonra, eski bir Molokan kilisesi olan köy camisine gidip camiyi gezdiler. Köyün imamının da izniyle caminin içini de gören turizm grubu camiden ve mimarisinden çok etkilendiler.

Bu yabancı grup Kars'ta yapılacak bir haftalık çalışmayla gördükleri bu yerler hakkında turizm rota ve programları çıkarıp, bu ürünlerin tanıtımı ve pazarlaması üzerine çalışacaklar. Kuyucuk Gölü'nden sonra ekip Çıldır Gölü'ne ve Susuz Şelalesi'ne geçti.

Kuyucuk Gölü resmen RAMSAR oldu

20 Haziran 2009 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 27264
TEBLİĞ
Çevre ve Orman Bakanlığından:
SULAK ALANLAR TEBLİĞİ
TEBLİĞ NO: 5

15/3/1994 tarihli ve 94/5434 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilip, 17/5/1994 tarihli ve 21937 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ramsar Sözleşmesinin (Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi) 2 nci ve 3 üncü maddeleri ile 17/5/2005 tarihli ve 25918 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği’nin 24 üncü ve 25 inci maddeleri uyarınca uluslararası listeye dahil edilerek koruma altına alınan Kuyucuk Gölünün sınırlarını gösteren kroki ile sınır koordinatları ektedir.

Bu alandaki koruma ve kullanım esasları, Sözleşme Hükümlerine uygun olmak üzere 1/5/2003 tarihli ve 4856 sayılı Çevre ve Orman Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 13 üncü maddesi ile Sulak Alanların Korunması Yönetmeliğinde yer alan esaslar çerçevesinde yürütülür. Uygulamadan sorumlu kurum ve kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişiler, alanın korunmasında yukarıda sözü edilen ulusal mevzuat ve uluslararası Sözleşme hükümlerine uygun işlem yapmakla yükümlüdür.

Söz konusu alanla ilgili olarak yapılacak tüm planlama faaliyetlerinde Ramsar Sözleşmesi ve Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği hükümleri dikkate alınır. Bu alanda daha önce hazırlanmış her türlü planlama, programlama, projelendirme, koruma ve yönetim çalışmaları, bir yıl içinde sulak alanlarla ilgili ulusal mevzuat ve ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşme hükümlerine uyumlu hale getirilir.

Gerçek ve tüzel kişilere verilecek izin, tesis edilecek bina hakkı, mülkiyetin gayri ayni haklar ile yapılacak tesisler ve kullanma ile ilgili işlemler için bu mevzuat hükümleri esas alınarak uygulama yapılır.

Söz konusu alanın sınırları 1/25.000 ölçekli haritalara işlenmiş olup, sınır koordinatları ile birlikte ilgili kurum ve valiliklere intikal ettirilir.
Tebliğ olunur.

Dünya Çevre Günü'nde, Kars Türkiye Çevre Koruma Tarihine Geçti

Kars Valisi, Çevre Koruma Amacıyla Türkiye'de Yapılan İlk Adayı Ziyaret Etti

5 Haziran 2009 Dünya Çevre Günü, Kars'ın Kuyucuk Gölü'nde çevre koruma için güzel haberler ile kutlandı. Türkiye'nin bir çok ilinden gelen, sulak alanların kuruması, ormanların yakılması, doğal alanların rant için yok edilmesi gibi üzücü çevre haberlerine karşı, Kuyucuk Gölü’nün Ramsar adaylığı, doğa turizminde Türkiye birinciliği ve kuşlar için Türkiye’de ilk kez yapılan ada haberleri ile Kars çevre konusunda Türkiye’nin tesellisi oldu.

Kuyucuk Gölü’nün Ramsar adaylığı ve kuş cenneti adası sayesinde bu hafta Türkiye’nin 2009 Avrupa Seçkin Turizm Cenneti (EDEN - European Destination of Excellence) olduğunu öğrenen Kuyucuk Gölü ve Kars, dünya çevre gününü Doğu Anadolu'nun ilk ve Türkiye’nin 13. Ramsar adayı Kuyucuk Gölü Yaban Hayatı Geliştirme Sahası’nda kutladı. Adanın yapılmasında büyük emeği geçen ve Dünya Çevre Günü’nde KuzeyDoğa Derneği’nden "Yılın Çevrecisi" plaketini alan Kars Valisi Mehmet Ufuk Erden, Türkiye’de doğa koruma amacıyla yapılmış olan ilk adayı Kuyucuk Gölü’ne gelerek yerinde inceledi. Vali yardımcısı Mustafa Özkaynak, Arpaçay Kaymakamı Murat Demirci, Kars Çevre ve Orman İl Müdürü Erol Bilgir, KuzeyDoğa Derneği ekibi, Arpaçay Yatılı İlköğretim Bölge Okulu (YİBO) öğretmen ve öğrencileri, Kuyucuk, Duraklı ve Carcıoğlu köylerinin halkı, askerler ve diğer vatandaşlar ile sayıları 235'i geçen katılımcılar, Dünya Çevre Gününü günlük güneşlik bir havada, binlerce kuşun sesleri arasında kutladı. Göldeki muhteşem kuş çeşitliliğine hayran kalan katılımcılar, Arpaçay YİBO'nun mangalıyla, Kuyucuk Köyü'nün kurduğu çadır altında börek, çay ve ayran ikramıyla karınlarını doyurdu.

Sayın valimizin iştirakiyle, göl kenarındaki kulübeden adaya yüründü. Yolun sonundan adayı izleyen vali, adanın üzerinde şimdiden yuva yapmaya ve beslenmeye başlamış olan zarif uzunbacak kuşlarını, sakarmekeleri, angıtları, karabaşlı martıları, alacabalıkçılları ve diğer türleri izledi. Göldeki yosun durumunu da soran vali, Kars İl Çevre ve Orman Müdürlüğü yetkililerinden ve KuzeyDoğa Derneği başkanı Dr. Çağan Şekercioğlu'ndan gölün ve adanın durumuyla ilgili bilgiler aldı. Vali Erden, Kuyucuk Gölü’nde şimdiye kadar 207 kuş türü kaydedildiğini vurguladıktan sonra gölün dünya çapındaki önemine ve katı korunmasının şart olduğuna değindi. Doğa korumanın doğa turizminin temeli olduğunu belirten vali, herkesin Dünya Çevre Günü’nü kutladı. Gölün karşı kıyısında bulunan 57 ak pelikanı çıplak gözle fark eden vali, pelikanları ve diğer kuşları dürbün ve teleskopla inceledikten sonra Akyaka'ya geçti.

Kuyucuk Gölü’nün korunması, araştırılması ve doğa turizmi projesini yürüten KuzeyDoğa Derneği başkanı Dr. Çağan Şekercioğlu ise, Kuyucuk Gölü’nün Ramsar adaylığı, EDEN birinciliği ve Türkiye doğa koruma tarihinde bir ilk olan Kuyucuk adasının yapılmasına geçen emeklerinden dolayı Vali Erden'e teşekkür etti. Kuyucuk Gölü’nde yapılan doğa koruma çalışmalarının, Kars’ın Türkiye 2009 Avrupa Seçkin Turizm Cenneti (EDEN) seçilmesini sağladığını vurguladı. 2009 konusu "Turizm ve Korunan Alanlar" olan yarışmada Kuyucuk Gölü ve Kars’ın birinci olmasının Kars’ın tanıtımına, turizme ve bölge ekonomisine katkıları açısından çok faydalı olacağına değinen Dr. Şekercioğlu, Kuyucuk Gölü’nün 2 Nisan 2009'da kabul edilmiş olan Ramsar adaylığının bir an önce resmi gazetede yayınlanarak Uluslararası Ramsar Sekreterliği’ne yollanmasını diledi ve herkesin Dünya Çevre Gününü kutladı.

Fotoğraflar için: http://www.kuyucuk.org/index.php?option=com_morfeoshow&task=view&gallery=1&Itemid=36#5343885790314936177/1

Kars Kuyucuk Gölü Avrupa’nın Seçkin Destinasyonları Yarışmasında Türkiye Birincisi Oldu

Türkiye’nin Seçkin Turizm Destinasyonu Onuru, Edirne’den Kars’a Geçti

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından düzenlenen Avrupa’nın Seçkin Destinasyonları Yarışmasında (European Destinations of Excellence), en az 207 türden onbinlerce kuşa ev sahipliği yapan, Türkiye’nin ilk doğa koruma amaçlı adasının yapıldığı ve Doğu Anadolu’nun ilk Ramsar adayı Kuyucuk Gölü Yaban Hayatı Geliştirme Sahası Türkiye birincisi oldu. KuzeyDoğa Derneği’nin Mart 2009’da başvurduğu yarışmanın sonucunda, Kars ili, Türkiye’nin 2009 yılı Avrupa Seçkin Turist Destinasyonu seçildi. Para ödülü olmayan bu yarışmayı kazanmak, Kuyucuk Gölü ve Kars’ın dünya çapında tanıtımını, Kars’a gelen doğa turistlerinin artmasını ve Kuyucuk Gölü çevresindeki ilçe ve köyler başta olmak üzere, Kars ve çevre illerin turizm gelirinin yükselmesini sağlayacaktır.

Geçen yıl yarışmanın teması “Somut Olmayan Kültürel Miras ve Turizm” idi ve birinciliği Kırkpınar Yağlı Güreş Festivali ile Edirne kazanmıştı. Bu yıl, Türkiye’nin en seçkin turizm destinasyonu onuru Edirne’den Kars’a geçti. Kuyucuk Gölü, Avrupa’nın en doğusundaki Seçkin Destinasyon (EDEN) oldu. Avrupa ve dünyada ses getirecek bu ödülle, doğası, yaban hayatı, tarihi, kültürü, yemekleri ve coğrafyası ile her gün daha da önemi anlaşılan Kars ilinin turizmde hak ettiği yere gelmesi için Türkiye çok önemli bir adım daha attı.

Kars Valiliği, Arpaçay Kaymakamlığı, Kars İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Kars İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ve KuzeyDoğa Derneği ortaklığında yapılan bu başvuru, Kuyucuk Gölü’nde doğa turizminin geliştirilmesi başta olmak üzere Kars’ın genelinde sürdürülebilir doğa turizmini canlandırmayı ve tanıtmayı hedefliyordu. Bu yılki teması “Turizm ve Korunan Alanlar” olan bu yarışmanın amacı, Avrupa turist destinasyonlarının ortak ve farklı özelliklerine ve değerlerine dikkat çekmek ve turizmin sosyal, kültürel ve çevresel sürdürülebilirliğini sağlayarak, ekonomik gelişme amacı güden destinasyonları teşvik etmektir.

Yarışmanın 2009 hedefleri:

-Turist akışı az olan destinasyonlar arasından sahip oldukları “Korunan Alanlar” kapsamında ulusal düzeyde bir destinasyon seçmek,
-Alternatif turizm türlerinin ülkemizde yaygınlaşmasına öncülük edecek destinasyonları belirlemek,
-Sürdürülebilir turizm gelişim modellerini göz önüne alan destinasyonlar başlatmak,
-Turist akışı az olan destinasyonların yeni turizm önerileri geliştirmelerine yardımcı olmak,
-Turist akışını bu destinasyonlara yönelterek bu destinasyonları ziyaret eden turist sayısını artırmak,

-Ülkemizin kimliğini, çeşitliliğini ve zenginliğini ortaya koymaktır.

Yarışmaya tüm Türkiye’den yapılan başvurular arasında Kuyucuk Gölü finale kaldı. Finale kalan dört aday alan, Kültür ve Turizm Bakanlığı değerlendirme komitesi tarafından tek tek gezildi. Değerlendirme komitesi, 12-14 Mayıs 2009 tarihlerinde Kuyucuk Gölü ve çevresindeki diğer turistik cazibe merkezlerini görmek, KuzeyDoğa Derneği ekibi ve bu projeye destek veren yerel yönetimlerle tanışmak ve alanın potansiyelini yerinde görebilmek için Kars’ı ziyaret etti. Güzel bir tesadüf sonucu, komitenin Kuyucuk ziyareti, Kuyucuk Gölü’nde yapılan Türkiye’nin ilk doğa koruma amaçlı adasının ana karadan ayrıldığı güne denk geldi. Komite, Kars Valisi Mehmet Ufuk Erden’in Kuyucuk Gölü’ne verdiği destekten ve KuzeyDoğa Derneği’nin doğa koruma, ekolojik araştırma ve yöre halkına faydalı doğa turizmi çalışmalarından özellikle etkilendi.

Kuyucuk Gölü Yaban Hayatı Geliştirme Sahası finalde Yedigöller Milli Parkı ve Abant Gölü Tabiat Parkı (Bolu), Gideros Koyu Doğal Sit Alanı (Cide/Kastamonu) ve Uluabat Gölü Sulak Alanı (Uluabat/Bursa) ile yarıştı. Yapılan değerlendirmeler sonucu Kuyucuk Gölü Yaban Hayatı Geliştirme Sahası ile başvuran Kars, Kültür ve Turizm Bakanlığı uzman değerlendirme komitesi tarafından birinciliğe layık görüldü.

Kars ili, Avrupa Komisyonu’na Türkiye’nin 2009 yılı Avrupa Seçkin Turist Destinasyonu olarak sunulacaktır. Avrupa Komisyonu, seçilen destinasyonların Avrupa çapındaki tanıtımını yaparak, Avrupalı turistlerin bu destinasyonları tercih etmesini teşvik edecek, kazanan destinasyonlar arasında bir ağ kuracak ve Avrupa Turizm Forumu’nda düzenlenecek bir seremoni ile “Avrupa’nın Seçkin Destinasyonları” (EDEN) ödülünü takdim edecektir.

Kuyucuk Gölü ile Kars adına yarışmaya başvuran KuzeyDoğa Derneği’nin başkanı Dr. Çağan Şekercioğlu, birincilik hakkında şunları söyledi:

“2003 yılında Kars-Iğdır Doğal Zenginlik Projesi ile başlayan bölgedeki doğa koruma ve doğa turizmini geliştirme faaliyetlerimiz, KuzeyDoğa Derneği’nin kurulması, Sayın Kars valisi Mehmet Ufuk Erden’in verdiği destek ve Sayın Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay’ın 5 Ekim 2008 Kuyucuk Gölü ziyareti ile büyük bir ivme kazanmıştır. Bu ödül, Kuyucuk Gölü ve Kars’ın doğa turizmi için tarihi bir kazançtır. 2008’de İngiltere’nin en önemli çevre koruma ödülü olan Whitley Gold ödülünü İngiltere Prensesi Anne’den alan Kuyucuk Gölü projemiz, bölgedeki doğa koruma faaliyetlerinin, sürdürülebilir doğa turizmi yoluyla yöre halkına ve bölge ekonomisine fayda sağlamasını amaçlamaktadır. Avrupa’nın Seçkin Destinasyonları ödülüyle daha da artacak olan bu faydaların, dikkatli ve sürdürülebilir bir turizm stratejisi ile yerel halka yayılması ve Kuyucuk Gölü ile Kars’daki diğer doğal alanların artacak turizminden olumsuz etkilenmemesi çok önemlidir. Kuyucuk Gölü’nün Doğu Anadolu’nun ilk Ramsar sulak alanı adayı olarak dünya çapındaki öneminin belgelenmesi, bu ödülün alınmasındaki en önemli faktörlerden biridir ve doğa koruma ile doğa turizminin hayati ilişkisini çok iyi göstermektedir. 2 Nisan 2009’da Ulusal Sulak Alan Komisyonu’nca kabul edilmiş olan Kuyucuk Gölü’nün Ramsar sınırlarının ve Ramsar adaylığının bir an önce uluslararası Ramsar sekreterliğine gönderilmesi, Seçkin Destinasyon – EDEN ödülünün Kars ve Türkiye’nin tanıtımı ve doğa turizmi icin olumlu etkilerini daha da arttıracaktır. KuzeyDoğa Derneği olarak, verdikleri destek için Kars valiliğine, Arpaçay ve Akyaka kaymakamlıklarına, Kafkas Üniversitesi’ne, Kars Kültür ve Turizm ile Kars Çevre ve Orman il müdürlüklerine ve göl çevresindeki Kuyucuk, Duraklı ve Carcıoğlu köylerine çok teşekkür ederiz. Bu ödül yıllardır süren büyük bir ekip çalışmasının sonucudur.”

Avrupa’nın Seçkin Destinasyonları Programı (EDEN) nedir?

Avrupa Komisyonu’nun 2006 yılından beri her yıl farklı tema başlıklarıyla sürdürdüğü bir programdır. Bu programın amacı Avrupa turist destinasyonlarının görünürlüğünü artırmak, Avrupa’nın turist çeşitliliği ve niteliğinin fark edilmesini sağlamak, turist akışını az bilinen destinasyonlara doğru yönelterek dönemsel ve bölgesel turist yoğunluğunu dengelemeye yardımcı olmak, Avrupa seviyesinde iyi uygulamaların karşılıklı değişimi için platform yaratmak, ödül verilen destinasyonlar arası ağ kurulmasını teşvik etmek, diğer destinasyonları, sürdürülebilir turizm gelişim modeline uyum sağlamaya yönelik olarak teşvik etmektir.

Artık Kars'ın bir adası var

Kuyucuk Gölü’nde Türkiye’nin Doğa Koruma Amaçlı İlk Adası Yapıldı

Doğu Anadolu'nun ilk Ramsar alanı adayı Kars Kuyucuk Gölü Kuş Cenneti’ni ikiye bölen eski toprak yol, kuşların emniyetle üreyebileceği bir adaya dönüştürülerek, çevre korumada bir Türkiye ilki gerçekleştirildi. Kars Valisi Mehmet Ufuk Erden’in desteğiyle iki ay gibi rekor bir sürede tamamlanan 200 metre uzunluğundaki ada, Türkiye’de doğa koruma amacıyla yaratılan ilk ada olarak tarihe geçti. Denizi bile olmayan Kars’da yapılan ve İstanbul Galatasaray Adası’ndan daha büyük olan bu adanın, Doğu Anadolu’daki ilk insan yapımı ada olduğu tahmin ediliyor. Eski Kars-Akyaka yolunun ikiye böldüğü dünyaca Önemli Doğa Alanı Kuyucuk Golü’nün kuzey ve güneyinin tekrar birleşmesi de, göldeki doğal su döngüsünü geri getirdi. İstanbul’a yapay ada yapılması halen tartışılırken ve Dubai’deki The World (Dünya) yapay ada projesi ekonomik krizden dolayı durmuşken, Kars’da çok az masrafla ve sadece iki ayda tamamlanan Türkiye’nin doğa koruma amacıyla yapılan ilk adasının, bölgedeki turizmi de arttıracağı düşünülüyor.

Adanın açılışı, Kafkas Üniversitesi’nin ev sahipliğiyle Doğu Anadolu’da ilk kez gerçekleştirilen ve Türkiye’nin her köşesinden doğaseverlerin katıldığı 11. Türkiye Kuş Konferansı’nda yapıldı. Konferansın büyük sürprizi olan ada, Türkiye’nin kuş severlerini çok mutlu etti. Adanın açılışına, Arpaçay ve Akyaka kaymakamları, Kars İli Çevre ve Orman Müdürü, Kars Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müdürü, KuzeyDoğa Derneği ekibi, Kuyucuk köyü muhtarı, konferans katılımcıları, yerel halk ve basın katıldı. Yaklaşık 110 kişiden oluşan gruba Kuyucuk köyü haklı göl kenarında muhteşem bir köy kahvaltısı hazırladı. KuzeyDoğa Derneği çalışmalarına gönüllü olarak Kenya’dan katılan James Kuria Ndungu da törene uluslararası bir boyut kattı.

KuzeyDoğa Derneği'nin Kafkas Üniversitesi ve Kars İli Çevre ve Orman Müdürlüğü ile beraber yürüttüğü Kars-Iğdır Doğal Zenginlik projesi kapsamında, Kars Valiliği, Kars Belediyesi, Arpaçay ve Akyaka Kaymakamlıkları, Kuyucuk, Duraklı ve Carcıoğlu köylerinin desteğiyle 2004'ten beri yürüttüğü çalışmaların sonucu olarak Kuyucuk Gölü'nün koruma sınırları 2008’de belirlenmişti.
Kars İli Çevre ve Orman Müdürlüğü ve KuzeyDoğa Derneği, 2008 ilkbaharında Çevre ve Orman Bakanlığı Sulak Alanlar Şubesi'ne başvuruda bulunmuştu. Sulak Alan Komisyonu, Kars'taki ilgili kurumlarla beraber Kuyucuk Gölü koruma ve Ramsar sınırlarını 8 Ekim 2008’de çizdi. Bu çalışmada tampon bölge, sulak alan sınırı, ekolojik etkilenme bölgesi ve mutlak koruma bölgesi olmak üzere sınırlar belirlendi ve gölü keserek ekolojisini bozan eski yolun kaldırılmasına da karar verildi. KuzeyDoğa Derneği, hem daha az masraf ve zaman gerektireceğinden, hem de kuşların taciz edilmeden üreyebilecekleri bir sığınak oluşturacağından dolayı, bu yolun bir kısmının kaldırılarak kalan 200 metrenin bir adaya dönüştürülmesini önerdi.

12 Mart 2009’da Kars Valiliği, Arpaçay Kaymakamlığı, KuzeyDoğa Derneği, Kafkas Üniversitesi, Kars İli Cevre ve Orman Müdürlüğü, Kars İl Özel İdaresi, DSİ ve çevre köylerden gelen temsilcilerle yapılan bir toplantıdan sonra, Kars valisi Mehmet Ufuk Erden, Kuyucuk Golü’nün içinden gecen eski yolun, ekolojik prensiplere uygun olarak kuşlara sığınak olacak bir ada haline getirilmesi direktifini verdi. 19 Mart’da başlayan ada yapım çalışmaları, KuzeyDoğa Derneği ekibi, Kaliforniya Eyalet Üniversitesi sulak alan restorasyon profesörü Dr. Sean Anderson ve Stanford Üniversitesi ekoluğu Dr. Çağan Şekercioğlu’nun gözetiminde, bilimsel kuş üreme adası yapım metodolojisi takip edilerek gerçekleştirildi. Kars Valiliği, Arpaçay Kaymakamlığı, Kars İl Özel İdaresi ve DSİ’nin sağladığı araçlarla büyük bir hızla ilerleyen ada, 17 Mayıs 2009’da tamamlandı.

Adanın yapımı için yolun iki tarafından 50’şer metre kepçelerle alındı ve geride kalan 200 metrelik kısmın güneyine eklenerek adanın alanı genişletildi. Bu sayede daha da fazla kuşun üreyebileceği adanın kuzey kıyısına, Kars İli Çevre ve Orman Müdürlüğü tarafından bölgenin ekosistemine uygun ağaçlar dikildi. Farklı kuş türlerini barındırması için, adanın güney kısmı suya kademeli olarak alçaltıldı. Karabatak ve balıkçılların üreyebilmesi için yuva platformları da dikilmesi planlanan ada, insan, evcil hayvan ve tilkilerin giremeyeceği, yüzlerce kuşun emniyet içinde üreyebileceği bir sığınak haline geldi.

Kuyucuk gölü doğa koruma ve ekoturizm projesiyle 2008 yılında İngiltere Whitley Gold ödülünü alan KuzeyDoğa Derneği başkanı ve ABD Stanford Üniversitesi öğretim görevlisi Dr. Çağan Şekercioğlu, ada konusunda şunları söyledi:

“Sayın Kars Valisi’ne Türkiye’deki bu önemli ilki gerçekleştirdiği için çok teşekkür ediyoruz. Kendisinin doğa sevgisi, vizyonu ve çevre konusundaki hassasiyeti, bu tarihi projenin hızla başarıya ulaşmasında en önemli etkendir. Deniz kıyısı bile olmayan bir ilde kuşlar için bir ada yapılması, çevresel duyarlılığın doruk noktasıdır. Kuyucuk Gölü’ndeki kuşların korunması için çok önemli olmasının yanında, bu ada Kars’ı Türkiye ve dünyada tanıtacak, bölgedeki doğa turizmini de arttıracaktır. Kuyucuk Gölü’ndeki ekolojik restorasyon çalışmalarımızın temeli olan bu ada, aynı zamanda Türkiye’deki diğer doğa koruma ve ekolojik restorasyon projelerine de yol gösterecektir.

Zaman zaman 40,000’den fazla kuşu barındıran Kuyucuk Gölü’nde şimdiye kadar 205 kus türü tespit ettik. Türkiye’deki 465 kus türünün yarısından fazlasını barındırdığını tahmin ettiğimiz gölde, aşırı otlatma nedeniyle kuşların saklanıp üreyebileceği sazlıklar yok olmuş durumdadır. 219 hektarlık gölün 7.8 kmlik çevresinde 5500’in üzerinde hayvan otluyor. Gölün etrafında yaşayan tilkiler, göl kıyısında yuva yapan kuşları tehdit eden diğer bir faktördür. Saklanabilecekleri sazlıklardan mahrum olan ve tilkiler tarafından avlanan kuşlar için, tilki, evcil hayvan ve insanların ulaşamayacağı bu ada, önemli bir yuva yapma alanı haline gelecek ve bölgedeki kuş nüfusunu arttıracaktır. Yolun kestiği Kuyucuk gölünün iki yarısının tekrar birbirine bağlanması, gölün ekolojisi için de çok faydalı olmuş ve gölün kurumaya doğru giden kuzey kısmının tekrar hayata dönmesini sağlamıştır.

Adada otlatma olmayacağı için, adada sazlıkların oluşacağını tahmin ediyoruz. Manyas Kuş Cenneti’ndeki gibi önemli bir su kuşu kolonisinin ortaya çıkacağını umuyoruz. Bu girişimler ile artan kuş sayısı ve adanın duyulması, yöredeki doğa turizmini de arttıracak, çevredeki Kuyucuk, Duraklı, Carcioğlu ve diğer köylerin ekonomilerine önemli katkılarda bulunacaktır. Ekim 2008’deki Kuyucuk Doğa Festivali’ni Kültür ve Turizm Bakanımız Ertuğrul Güney ve Valimiz Mehmet Ufuk Erden şereflendirmiş, bölgedeki doğa turizm çalışmalarını destekleyeceklerini söylemişlerdir. Türkiye için bir ilk ve dünyadaki ender örneklerden biri olan bu ada, Kuyucuk Gölü’nü tam anlamıyla bir kuş cenneti haline getirecek ve Kars’ın ismini dünyaya duyuracaktır.”

Ramsar Nedir?

İran'ın bir şehri olan Ramsar'da 1971'de imzalanan anlaşma sonucu dünyanın en önemli sulak alanlarının tescillenmesine karar verilmişti. Ramsar statüsü kazanmak, bir sulak alanın bir nevi altın madalya ya da beş yıldız kazanması demektir. Bir yerin Ramsar alanı olması için Dünya Ramsar Sekreterliği'nin belirlediği bilimsel kriterlere uygunluk göstermesi ve dünya çapında önem taşıması gerekiyor. Bu kriterlere uygunluk sağlayan alanları değerlendirip, Ramsar Sekreterliği'ne yollama kararını, sadece ülkenin sulak alanlar komisyonu verebiliyor. Dokuz kriterden birini karşılamak Ramsar alanı olmaya hak kazanmak demek oluyor. Son beş yıldır KuzeyDoğa Derneği’nin, Kuyucuk Gölü'nde topladığı bilimsel veriler ise, alanın bir değil, beş ayrı Ramsar kriterini karşıladığını gösterdi.

Kuyucuk Gölü, Türkiye’nin 13., Doğu Anadolu’nun ilk Ramsar Alanı oluyor

KuzeyDoğa Derneği’nin Kafkas Üniversitesi ve Kars İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ile beraber yürüttüğü Kars-Iğdır Doğal Zenginlik projesi kapsamında, Kars valiligi, Kars belediyesi, Arpaçay kaymakamlığı ve Kuyucuk Köyü’nün desteğiyle 2004 yılından beri Kars’ın Arpaçay ilçesi Kuyucuk gölünde yürütmüş olduğu çalışmaların sonucu olarak Kuyucuk Gölü Türkiye’nin 13. ve Doğu Anadolu’nun ilk Ramsar alanı oluyor. İran’ın bir şehri olan Ramsar’da 1971 yılında imzalanan anlaşma sonucu dünyanın en önemli sulak alanlarının tescillenmesine karar verilmişti. Ramsar statüsü kazanmak, bir sulak alanın bir nevi altın madalya ya da beş yıldız kazanması demek oluyor. Bir yerin Ramsar alanı olması için, Dünya Ramsar Sekreterliği’nin belirlediği bilimsel kriterlere uygunluk göstermesi ve dünya çapında önem taşıması gerekiyor. Bu kriterlere uygunluk sağlayan alanları değerlendirip, Ramsar sekreterliğine yollama kararını, sadece ülkenin sulak alanlar komisyonu verebiliyor. Dokuz kriterden birini karşılamak Ramsar alanı olmaya hak kazanmak demek oluyor.

Son beş yıldır KuzeyDoğa Derneği, Kuyucuk Gölü’nde topladığı bilimsel veriler ise, alanın bir değil beş ayrı Ramsar kriterini karşıladığını gösterdi. Bu çalışmalar kapsamında, Türkiye’nin ilk su kuşu halkalama istasyonu Kuyucuk Gölü’nde kuruldu. KuzeyDoğa ekibi, Kafkas Üniversitesi ve diğer üniversite öğrencileri ve 14 ülkeden düzinelerce gönüllü özveriyle gece gündüz çalışarak, Kuyucuk Gölü’nde 100’den fazla kuş türünden 2000’in üzeri bireyi halkaladı ve gölün dünya çapındaki önemini belgeledi. Bunun yanında KuzeyDoğa Derneği’nin gölde gerçekleştirdiği düzenli kuş sayımlarıyla, gölü en ez 204 türden onbinlerce kuş türünün kullandığı, zaman zaman bu sayının 35,000’i geçtiği tespit edildi. Eylül 2004’de Kiraz Erciyas, Cemal Özsemir ve Dr. Çağan Şekercioğlu’nun Kuyucuk gölünde 20,000’den fazla angıt ve 10,000’den fazla boz kaz saymasından bir yıl sonra, Eylül 2005’de Kuyucuk Gölü Yaban Hayatı Geliştirme Sahası ilan edildi.

Sulak Alan Komisyonu teknik ekibinden Hidrojeoloji Yüksek Mühendisi Dr. Teoman Meriç ve Çevre Orman Bakanlığı şehir plancısı Hakan Erden’in 8 Ekim 2008 gününde Kuyucuk Gölüne gelmesi ve Kars’ta bulunan tüm ilgili kurumların da katılımıyla Kuyucuk gölü koruma ve Ramsar sınırları çizilmiştir. Bu çalışmada tampon bölge, sulak alan sınırı, ekolojik etkilenme bölgesi ve mutlak koruma bölgesi olmak üzere tüm sınırlar çizildi.

Bu çizilen sınırlar 2 Nisan 2009 tarihinde Ankara’da toplanan Ulusal Sulak Alan Komisyonu (USAK) tarafından onaylandı ve bakanlığın Ramsar uluslararası komisyonuna Kuyucuk Gölü’nün Ramsar statüsü için başvurusunun yapılması kararı komisyondan çıktı. Bu aşamadan sonra gerekli protokoller bakanlık sulak alan şubesi tarafından hazırlanıp uluslar arası Ramsar komisyonuna başvuru süreci tamamlanacaktır. Kuyucuk Gölü’nün Ramsar statüsü onaylandığı takdirde Türkiye’nin onüçüncü, ve Samsun-Adana hattının doğusundaki ilk Ramsar alanı olacaktır. Bugüne kadar ülkemizde Ramsar ilan edilen alanlar sadece 12 tanedir. Bunlar Akyatan Gölü, Yumurtalık Lagünü, Manyas Gölü, Uluabat Gölü, Burdur Gölü, Gediz Deltası, Sultan Sazlığı, Seyfe Gölü, Kızören Obruğu, Meke Maarı, Göksu Deltası ve Kızılırmak deltasıdır.

Kuyucuk'un Kuşları posteri çıktı

Geçen yıl KuzeyDoğa Derneği tarafından Kuyucuk'un Kuşları 2008 takvimi üretilmişti. Bu yıl ise Kuyucuk'un Kuşları Posteri Kars Valiliği ve Arpaçay Kaymakamlığının desteği ile hazırlandı. Tasarımında Dr. Çağan Şekercioğlu'nun fotoğraflarının kullanıldığı posterin tasarımı Ankara'da yaptırıldı. Posterde toplam 34 tür Kuyucuk kuşuna yer verildi.

Takvimi PDF formatında bilgisayarınıza buradan indirebilir veya KuzeyDoğa Derneği projeler koordinatörü Önder Cırık'a onder@kuzeydoga.org adresinden ulaşıp talep edebilirsiniz.